W KUCHNI

Herbata dobra na wszystko!

herbata

Herbata ma swój udział w wielu przełomowych momentach – dzięki niej powstała porcelana, srebrne serwisy a eksport na cały świat zrewolucjonizował przemysł stoczniowy. Uprawiana w ponad 42 krajach świata, na stałe zagościła w większości domów. Dlaczego to tak wyjątkowy napój? Herbata ma ogromną moc – łączy ludzi, buduje relacje, pobudza oraz relaksuje organizm, pozytywnie wpływając na jego funkcjonowanie. Jakie tajemnice kryją w sobie owoce drzewa herbacianego?

Losy herbaty

Powstanie herbaty ma swoją legendę, która głosi, że odkrył ją mityczny cesarz Szen-Nung w około 2700 p.n.e. Badania nad zwyczajem picia tego napoju wskazują jednak, że jej uprawa rozpoczęła się w prowincji Sichuan w Chinach w 350 p.n.e. Na przełomie XIII i IX wieku plantacje drzew herbacianych popularyzowano także w Japonii, gdzie powstałą herbatę spożywali głównie buddyjscy mnisi zen. Późniejsze zmiany władzy w Chinach nieco osłabiają pozycję herbaty, która około 1500 roku staje się jednym z towarów handlowych na drodze morskiej prowadzącej do Chin i Japonii. Herbata z tego regionu w roku 1567 dotarła do Rosji a w 1610 roku za pośrednictwem Holendrów wędruje również do Europy, by przyjąć europejską nazwę – Tea. W XVII mnich Da Fang opracował również metodę produkcji zielonej herbaty, którą wykorzystuje się do dziś. W 1649 roku herbata to powszechny napój francuskiej arystokracji. Rok później pojawia się ona w dzisiejszym Nowym Jorku a w Londynie rozpoczęto sprzedaż herbaty w karczmie Mitre Tavern. Pierwsza zmianka o herbacie w Polsce datowana jest na rok 1664, a ukazała się ona w liście króla Jana Kazimierza do żony Marii Ludwiki. Na przełomie roku 1700 powstają w wielu krajach zakłady produkujące wyroby ceramiczne – również w Polsce w 1747-1750 założono manufakturę w Zółkwi oraz rozpoczęto sprzedaż produktów garncarskich z Ćmielowa. Na rok 1800 przypada popularność czarnej herbaty w Europie. Z kolei w roku 1837 bracia Tetley kupują firmę herbacianą, która prężnie działa do dnia dzisiejszego. Chiny, Japonia, Indie, Republika Południowej Afryki, Iran, Kenia, Uganda, Tanzania, Turcja, Peru – te wszystkie regiony pokusiły się o uprawę drzew herbacianych. Rok 1904 to wynalezienie przez anglika, Richarda Blechyndena mrożonej herbaty, by 4 lata później dzięki Williamowi Sullivanowi odkryć torebki do herbaty (herbatę ekspresową).

Herbata to ceniony napój – była wartościowa już w początkach swojej historii, gdy poświęcano jej specjalne szkoły (Herbaciana Szkoła Tang), rozprawy naukowe, książki, turnieje (w Japonii) a nawet publikacje medyczne, które potwierdzają korzystny na organizm wpływ picia herbaty. Dzięki zakrojonemu na szeroką skalę importowi do różnych krajów oraz zwyczajach dworskiej arystokracji, herbata błyskawicznie stała się jednym z najpopularniejszych napojów.

zielona-herbata

Oto wybrane gatunki herbat, pochodzące z różnych regionów:

  • Assam – herbata z indyjskiej prowincji Asam. Ma mocny smak, delikatnie korzenny. Najlepiej smakuje zaparzona w twardej wodzie w towarzystwie mleka lub śmietanki.
  • Assam Blend – mieszanki herbat o mocnym smaku i ciemnej barwie, odpowiednia na śniadanie.
  • Assam Green – zielona herbata na bazie młodych listków, które nadają jej słodki posmak i delikatny odcień.
  • Beef Tea – czyli tzw. „herbata bycza”, czyli bardzo mocny wywar na bazie czarnej herbaty.
  • Beijing – herbata zielona pochodząca z Chin, uprawiana w tym regionie.
  • Da Zhan Shan – zielona herbata z Chin, która należy do grupy herbat ekologicznych. Uprawiana w wysokich górach, ma łagodny smak.
  • Devenia – czarna herbata ze Sri Lanki o delikatnie złotawej barwie i lekko perfumowanym smaku.
  • Jade Oolong – herbata z Tajwanu, smakuje tak samo niezależnie od twardości wody. Ma lekko korzenny i owocowy posmak.
  • Marynin – herbata czarna pochodząca z Kenii, ma intensywny smak z owocowym zapachem.
  • Ndu – czarna herbata uprawiana w Kamerunie na wysoko położonych terenach, ma mocną barwę i nadaje się do picia z mlekiem.
  • Sencha Tea – herbata zielona z Japonii, zawiera sporo taniny i kofeiny, ma łagodny lub mocniejszy smak w zależności od czasu zbioru.
  • Smooth – czarna herbata sprowadzana do Anglii, posiada wyrazisty, pełny smak.
  • Temi – czarna herbata produkowana w Indiach, ma mocny aromat i słodki, miodowy smak.
  • Herbata New Jersey – amerykańska herbata przygotowywana na bazie roślin o nazwie New Jersey Tea, rosnących w paśmie Florydy.

herbata-w-filizance

Rodzaje herbat, bazujące na podstawowym podziale liści herbacianych:

  1. Czarna herbata – herbata fermentowana, produkowana z liści, pączków i delikatnych łodyżek odmian Camellia sinensis i Camellia assamica. Ten rodzaj herbaty występuje w postaci liściowej, łamanej, pylistej lub proszkowej.
  2. Zielona herbata – herbata niefermentowana, produkowana jest ze świeżo zebranych liści, które następnie podawane są więdnięciu, parowaniu, zwijaniu i suszeniu. Na terenie Chin najlepsze herbaty zielone są wytwarzane ręcznie. Ich ostateczna postać może mieć formę liściową, ciętą, prasowaną lub proszkową.
  3. Biała herbata – pochodzi z chińskiej prowincji Fukien i tylko w Chinach jest produkowana. Korzystnie wpływa na organizm, zwalcza komórki rakowe.
  4. Czerwona herbata – forma pośrednia między herbatą czarną a zieloną. Podczas zwijania liści zachodzi delikatny proces fermentacji. Ma intensywny smak i pomaga kontrolować wagę. Pu-erh – czerwona herbata z Chin, liście poddawane fermentacji przez kilka tygodni, co powoduje powstawanie substancji o działaniu odchudzającym. Jest często aromatyzowana, ponieważ pierwotnie ma posmak stęchlizny. Jest bardzo zdrowa, posiada wiele związków mineralnych, mikroelementów i inne, korzystnie wpływające na człowieka składniki.
  5. Żółta herbata – najwyższej klasy herbata produkowana z najmłodszych pędów, wyłącznie w formie liściastej, ma mocny smak i lekko różową barwę, w Europie jest mało znana.

 

mrozona-herbata

Niektóre ze sposobów przygotowywania herbaty, które różnią się od siebie w zależności od regionu:

  • Assali murczu choj – herbata z czarnym pieprzem i miodem w proporcji jedna łyżeczka czarnej herbaty, 2 łyżeczki miodu i 2 ziarenka pieprzu. Wystarczy wszystko umieścić w czajniku i zaparzyć.
  • Casablanca – czarna herbata z Chin, do której dodaje się marokańską miętę i bergamotki.
  • English Breakfast – angielska herbata śniadaniowa na bazie mieszanki różnych gatunków, stworzona przez Roberta Drysdale w roku 1890. Obecnie tworzona jest na bazie chińskiej herbaty Keemun, tajwańskiej Formosa Black Tea a także herbat cejlońskich i indyjskich.
  • Earl Grey – czarna herbata chińska z Keemun. Jest wzbogacana różnymi dodatkami w zależności od mieszanki, takimi jak kwiaty bławatka, kwiaty jaśminu, płatki róży czy trawa cytrynowa.
  • Bawarka – jest to słabo zaparzona herbata z dodatkiem mleka. Jej nazwa pochodzi od Bawarii.
  • Herbata po mongolsku – do zielonej herbaty cegiełkowej (zielonej) dodaje się masło, mleko, mąkę i sól.
  • Herbata po angielsku – serwowana w filiżance z mlekiem lub śmietanką, do których dolewa się gorący napar czarnej herbaty.
  • Herbata mrożona – jej wynalezienie zawdzięcza się Amerykanom. Wystarczy wysoką szklankę napełnić w ¾ objętości lodem, następnie wlać gorący napar herbaty (indyjskiej lub chińskiej) oraz dodać listki świeżej mięty i plasterek cytryny.

 

Dodatki do herbaty różnią się w zależności od regionu, gdzie się ją pije. W Europie standardowo rządzi cukier, cytryna lub rum. W innych krajach można spotkać się z dodawaniem do herbaty mleka, masła, śmietanki, wina, whisky, wódki, soku pomarańczowego a nawet mąki czy soli. By połączyć napar z wybranym składnikiem, trzeba mieć odpowiednią wiedzę, ponieważ nie każdy rodzaj nadaje się do mieszania z bardziej nietypowymi dodatkami.

herbata-i-dodatki

Przechowywanie herbaty

Do przechowywania herbaty idealne są hermetyczne pojemniki metalowe, szklane lub porcelanowe, które należy trzymać w miejscu suchym, czystym, często wietrzonym, najlepiej w temperaturze 16-20˚C.  Herbatę umieszczoną w pojemniku o niewielkiej wilgotności ok. 3% można przechowywać do 10 lat. Należy też pamiętać, że aby chronić wysuszoną herbatę przed wilgocią. Wpływa ona niekorzystnie na jej smak, jakość oraz świeżość. Wilgotność czarnej herbaty nie powinna być większa niż 8% a zielonej 5%. Gdy wilgotność przekroczy 10%, pojawia się pleśń, której zapach w błyskawicznym tempie rozniesie się na całą partię herbaty.

Jak zaparzać herbatę?

Trzeba zadbać o to, by woda była odpowiednio czysta. Nie należy używać wody mineralnej, najlepiej przefiltrować zwykłą wodę kranową. Po zagotowaniu napełniamy nią specjalny czajniczek – porcelanowy, żeliwny lub fajansowy, co ma odpowiednio nagrzać jego powierzchnię. Później trzeba wylać wodę i wsypać herbatę w proporcji jedna łyżeczka na jedną filiżankę. Zalewamy ją wrzątkiem (nie powinien „bulgotać”). W przypadku parzenia herbaty białej lub zielonej temperatura wlewanej do czajniczka wody ma mieć 70-95˚C. Zamknięty przykrywką czajniczek odstawiamy na określoną ilość czasu – herbaty czarne 3-5 min a białe i zielone na około 5-8 minut. Napar należy później rozlać do filiżanek lub do czajniczka oddzielając od niego listki, by uniknąć tworzenia się gorzkiego posmaku.

Wpływ herbaty na zdrowie

Wszystkie rodzaje herbat – biała, czarna, zielona czy czerwona pochodzą z tego samego krzewu – Camellia sinensis. Podział ten wynika z odmiennego sposobu suszenia liści i ich dalszej obróbki. Napary herbaciane mają moc leczniczą, korzystnie wpływając na organizm ludzki:

Herbata czarna – cejlońska herbata np. Lapacho jest pomocna w walce z grzybicą skóry oraz w leczeniu nowotworów złośliwych. Czarna herbata wędzona np. Lapsang odżywia włosy i nadaje im połysk oraz miękkość.

Herbata zielona – oczyszcza z toksyn, wzmacnia układ oddechowy i serce chroniąc przed zawałem, zapobiega chorobie wrzodowej czy udarom mózgu. Odmiana brazylijska zawiera dużą ilość kofeiny, podnosi poziom glukozy we krwi, łagodzi objawy migreny, biegunki czy silnego stresu. Odmiana Mate zielona  wzmacnia odporność, pomaga zwalczyć stres i bezsenność, działa moczopędnie, opóźnia procesy starzenia oraz wspomaga odchudzanie. Odmiana Sencha chroni przed komórkami rakowymi, kontroluje poziom cukru we krwi i wzmacnia serce. Odmiana Silver Moon ze względu na dużą ilość witaminy C chroni przed grypą i alergiami, pomaga zwalczyć zgagę i wzdęcia.

Herbata czerwona – czyli głównie Pu-erh wspomaga odchudzanie poprzez zmniejszenie ilości komórek tłuszczowych, poprawia koncentrację i przemianę materii, obniża cholesterol, przeciwdziała zmianom miażdżycowym, zapobiega zawałom i udarom mózgu, jest pomocna w leczeniu stanów zapalnych dziąseł i jamy ustnej.

Herbata biała – chińska herbata np. White Peony czy Golden Moon są skuteczne w powstrzymywaniu rakowych zmian komórkowych.

Podobne wpisy

Brak komentarzy

Zostaw komentarz